Η Γιορτή της Μητέρας επιστρέφει και φέτος την Κυριακή 10 Μαΐου, μια ημερομηνία που ακολουθεί τη σταθερή, κινητή παράδοση της δεύτερης Κυριακής του μήνα. Στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές χώρες, η ημέρα αυτή αποτελεί έναν συνδυασμό συναισθήματος και συμβολισμού, καθώς τιμά τη μητρότητα, τον ρόλο της μητέρας στην οικογένεια αλλά και τη βαθύτερη επιρροή της στην κοινωνία.
H Γιορτή της Μητέρας αποτελεί μια αφορμή για να ειπωθούν πράγματα που συνήθως θεωρούνται αυτονόητα και τελικά μένουν ανείπωτα. Γιατί η μητέρα, είτε λέγεται μαμά είτε μάνα είτε «μην ξεχάσεις να πάρεις ζακέτα», είναι εκείνη που συνδέεται με την ασφάλεια, τη φροντίδα και εκείνη τη μυστηριώδη ικανότητα να ξέρει τι έχεις πριν το πεις.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η ελληνίδα μάνα. Μια κατηγορία από μόνη της. Δεν σε ρωτά αν πείνασες. Ξέρει ότι πείνασες. Δεν δέχεται ότι «είσαι καλά». Κάτι έχεις και θα το βρει. Και φυσικά, όσο χρονών κι αν γίνεις, πάντα υπάρχει το διαχρονικό «πάρε μια ζακέτα». Όχι γιατί κρυώνεις. Γιατί εκείνη κρυώνει για σένα.
Πίσω όμως από το χιούμορ και τα στερεότυπα, η σύγχρονη πραγματικότητα για τις νέες μητέρες είναι πολύ πιο σύνθετη. Η μητρότητα σήμερα δεν είναι μόνο συναίσθημα. Είναι και πίεση. Είναι η προσπάθεια να ισορροπήσεις ανάμεσα σε εργασία, οικογένεια και προσωπικό χρόνο, που συχνά μοιάζει να μην υπάρχει.
Τα στοιχεία σε παγκόσμιο επίπεδο αποτυπώνουν αυτή την πραγματικότητα με σαφήνεια. Σύμφωνα με έρευνα της Gallup το 2020, περίπου το 13% των γυναικών παγκοσμίως είναι μητέρες που μεγαλώνουν μόνες τα παιδιά τους. Την ίδια στιγμή, δεδομένα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών δείχνουν ότι λιγότερο από τις μισές γυναίκες συμμετέχουν στην αγορά εργασίας, με τη μητρότητα να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία του UN Women το 2020, σύμφωνα με τα οποία περίπου 708 εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο παραμένουν εκτός αγοράς εργασίας λόγω της φροντίδας παιδιών και οικογένειας. Η λεγόμενη «διπλή βάρδια» παραμένει επίσης πραγματικότητα. Οι μητέρες εργάζονται λιγότερο συχνά με αμειβόμενη εργασία, αλλά συνολικά περισσότερες ώρες, αν συνυπολογιστεί η απλήρωτη εργασία στο σπίτι.
Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται στους αριθμούς. Σύγχρονες έρευνες των τελευταίων ετών καταγράφουν και την καθημερινή πίεση. Πολλές μητέρες δηλώνουν ότι η οικογένεια στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά πάνω τους, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό αναφέρει συχνή εξάντληση στην προσπάθεια να ανταποκριθεί σε πολλαπλούς ρόλους.
Η εικόνα της «τέλειας μητέρας» που τα προλαβαίνει όλα αρχίζει να αμφισβητείται. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ειλικρινές δώρο αυτής της εποχής. Η αποδοχή ότι η μητρότητα δεν είναι αγώνας τελειότητας, αλλά μια καθημερινή διαδρομή με ενοχές, εξάντληση, αγάπη και μικρές νίκες.
Η Γιορτή της Μητέρας, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια μέρα για ευχές, λουλούδια και γλυκά. Είναι μια υπενθύμιση. Ότι πίσω από κάθε «έφαγες;» υπάρχει φροντίδα. Πίσω από κάθε «πρόσεχε» υπάρχει αγωνία. Και πίσω από κάθε μάνα, ελληνίδα ή μη, υπάρχει ένας άνθρωπος που προσπαθεί καθημερινά να τα κάνει όλα, συνήθως χωρίς οδηγίες χρήσης.
Κι αν κάτι αξίζει τελικά να κρατήσουμε από τη φετινή 10η Μαΐου, είναι ίσως αυτό. Να πούμε ένα «ευχαριστώ» που δεν θα είναι τυπικό. Και να θυμηθούμε πως, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, η μάνα παραμένει η πιο σταθερή υπερδύναμη της καθημερινότητας. Με ή χωρίς ζακέτα.
