Η ελληνική γλώσσα κουβαλά αιώνες ιστορίας, λέξεις που ταξιδεύουν από γενιά σε γενιά και έναν πλούτο εκφράσεων που εξακολουθεί να γοητεύει. Και μέσα σε ένα βιβλίο, η γλώσσα βρίσκει έναν από τους πιο όμορφους τρόπους να συναντήσει τον αναγνώστη. Μια ιστορία, ένα ποίημα, ένα παιδικό παραμύθι ή ένα έργο που γράφτηκε πολλά χρόνια πριν μπορούν να ανοίξουν έναν ολόκληρο κόσμο, ακόμη και όταν το βιβλίο βρίσκεται μακριά από τον τόπο όπου γράφτηκε.
Στην Ελλάδα, τα στοιχεία του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) για το 2025 δείχνουν ότι το βιβλίο εξακολουθεί να έχει σημαντική θέση στην καθημερινότητα των αναγνωστών. Οι δημόσιες, δημοτικές και παιδικές βιβλιοθήκες που απέστειλαν στοιχεία κατέγραψαν συνολικά 876.885 δανεισμούς βιβλίων, έναντι 846.225 το 2024. Πρόκειται για αύξηση 30.660 δανεισμών, ποσοστό 3,6%, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.
Η καταγραφή του ΟΣΔΕΛ βασίζεται στα στοιχεία που απέστειλαν η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, 25 δημόσιες, 54 δημοτικές και 5 παιδικές βιβλιοθήκες. Ο οργανισμός επισημαίνει ότι τα στοιχεία αφορούν μόνο τις βιβλιοθήκες που ανταποκρίθηκαν στην έρευνα. Με κατ’ εκτίμηση αναγωγή, ο συνολικός αριθμός δανεισμών στις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες της Ελλάδας, εξαιρουμένων των σχολικών και ακαδημαϊκών, προσεγγίζει τα δύο εκατομμύρια για το 2025.
Οι δημοτικές βιβλιοθήκες συγκέντρωσαν 577.410 δανεισμούς, ποσοστό 65,85%, ενώ οι δημόσιες βιβλιοθήκες κατέγραψαν 299.475, ποσοστό 34,15%. Η μυθοπλασία ενηλίκων εξακολουθεί να βρίσκεται στην πρώτη θέση των προτιμήσεων, με 389.638 δανεισμούς, ενώ ακολουθούν η μυθοπλασία παιδικών βιβλίων με 152.688 και τα παιδικά εικονογραφημένα με 120.276. Οι τρεις αυτές κατηγορίες συγκεντρώνουν πάνω από το 75% του συνόλου.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ηλικία των βιβλίων που επιλέγουν οι αναγνώστες. Το 24,5% των δανεισμών αφορά βιβλία που εκδόθηκαν την τελευταία πενταετία, ενώ το ίδιο ποσοστό καταγράφεται για βιβλία ηλικίας έξι έως δέκα ετών. Ένα ακόμη 19,8% αφορά βιβλία που έχουν εκδοθεί πριν από περισσότερα από είκοσι χρόνια. Η εικόνα δείχνει ότι η αγάπη για το βιβλίο δεν περιορίζεται στις νέες κυκλοφορίες, αλλά στρέφεται και σε έργα που έχουν ήδη αποκτήσει διαχρονική θέση στη λογοτεχνία.
Στην κορυφή των δανεισμών του 2025 βρέθηκε η Λένα Μαντά, καταλαμβάνοντας τις πέντε πρώτες θέσεις της κατάταξης με τα βιβλία «Το σπίτι δίπλα στο ποτάμι», «Η σφραγίδα», «Το πράσινο φόρεμα», «Ταξίδι στη Βενετία» και «Οι τρεις άσοι». Στη λίστα των πενήντα δημοφιλέστερων τίτλων συναντάμε επίσης τη «Μεγάλη χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση, το «Καλντερίμι» του Γιάννη Καλπούζου και βιβλία της Ρένας Ρώσση – Ζαΐρη, της Μαρίας Τζιρίτα και άλλων Ελλήνων δημιουργών.
Τα στοιχεία αυτά μας οδηγούν και σε μια άλλη, πιο μακρινή αναγνωστική διαδρομή, αυτή των ελληνικών βιβλίων στις βιβλιοθήκες του Καναδά. Για τους Έλληνες του Μόντρεαλ και του Τορόντο, η ύπαρξη ελληνικών τίτλων σε βιβλιοθήκες αποτελεί έναν ακόμη τρόπο να διατηρείται ζωντανή η επαφή με τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και τον ελληνικό πολιτισμό.
Στο Μόντρεαλ, η βιβλιοθήκη της Ελληνικής Κοινότητας Μείζονος Μόντρεαλ αποτελεί ένα σημαντικό σημείο αναφοράς. Η συλλογή της περιλαμβάνει περισσότερους από 12.000 τόμους, σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση της Κοινότητας. Ανάμεσά τους βρίσκονται έργα αρχαίων Ελλήνων κλασικών συγγραφέων και ποιητών, βιβλία Βυζαντινών και νεότερων Ελλήνων συγγραφέων, ιστορικά και θρησκευτικά βιβλία, σχολικά βιβλία, εγκυκλοπαίδειες και λεξικά. Μια συλλογή που αποτυπώνει τη διαδρομή της ελληνικής γραμματείας από την αρχαιότητα μέχρι τη νεότερη εποχή.
Στην ίδια πόλη, η Bibliothèque de Parc-Extension αναφέρεται επίσης σε επίσημη δημοτική καταγραφή ως βιβλιοθήκη που διαθέτει βιβλία σε διάφορες γλώσσες, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά. Η ύπαρξη ελληνικών τίτλων στις συλλογές της προσθέτει ακόμη ένα σημείο στον χάρτη των βιβλιοθηκών που αξίζει να γνωρίζουν οι αναγνώστες.
Στο Τορόντο, η Toronto Public Library διαθέτει επίσημα καταγεγραμμένες ελληνικές συλλογές σε τέσσερα υποκαταστήματα. Πρόκειται για τις Pape/Danforth Library, S. Walter Stewart Library, Toronto Reference Library και Maryvale Library. Η καταγραφή της βιβλιοθήκης περιλαμβάνει τις ελληνικές συλλογές της ανάμεσα στις γλωσσικές συλλογές που προσφέρονται στο κοινό.
Η Pape/Danforth Library, η S. Walter Stewart Library, η Toronto Reference Library και η Maryvale Library αποτελούν έτσι τέσσερα σημεία όπου οι αναγνώστες μπορούν να αναζητήσουν ελληνικούς τίτλους μέσα στο δίκτυο της δημόσιας βιβλιοθήκης του Τορόντο. Η παρουσία των ελληνικών συλλογών σε διαφορετικά υποκαταστήματα δείχνει ότι η ελληνική γλώσσα έχει θέση και στις πολυγλωσσικές βιβλιοθήκες μιας από τις μεγαλύτερες πόλεις του Καναδά.
Από την ελληνική δημόσια βιβλιοθήκη μέχρι τις συλλογές του Μόντρεαλ και του Τορόντο, το βιβλίο εξακολουθεί να λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στη γνώση, τη γλώσσα και τον πολιτισμό. Για τους Έλληνες του Καναδά, ένα ελληνικό βιβλίο μπορεί να είναι μια ιστορία που θυμίζει την πατρίδα, μια ευκαιρία για τα παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα τη γλώσσα ή απλώς η χαρά της ανάγνωσης ενός έργου που αγαπήθηκε από πολλές γενιές. Και κάθε βιβλιοθήκη που φιλοξενεί ελληνικούς τίτλους κρατά ανοιχτή αυτή τη γέφυρα.
ΠHΓΕΣ: Hellenic Community of Greater Montreal – Library, Toronto Public Library – Language Collection Locations, ΟΣΔΕΛ
